ΑΝΔΡΙΚΗ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑ

Σε περίπου 50% των περιπτώσεων, το αίτιο της υπογονιμότητας εντοπίζεται στον άνδρα. Σε ποσοστό 30-40% δεν ανευρίσκεται η αιτία της ανδρικής υπογονιμότητας (ιδιοπαθής ανδρική υπογονιμότητα).

Υπογονιμότητα ορίζεται η αδυναμία τεκνοποίησης ενός ζευγαριού που έχει ελεύθερες επαφές (χωρίς προφύλαξη) σε διάστημα ενός έτους. Σε ποσοστό 15% των ζευγαριών δεν επιτυγχάνεται εγκυμοσύνη σε διάστημα ενός έτους.

Η ανδρική υπογονιμότητα μπορεί να οφείλεται σε:

1. Διαταραχές παραγωγής σπέρματος από τον όρχι
2. Διαταραχές στη μεταφορά του σπέρματος από τον όρχι, στο σημείο εξόδου (ανδρική ουρήθρα)

Διαταραχές παραγωγής σπέρματος

• Συγγενούς αιτιολογίας: κρυψορχία, ανορχία, χρωμοσωμικές ανωμαλίες
• Ορμονικής αιτιολογίας: υψηλή προλακτίνη, θυρεοειδοπάθειες
• Κάπνισμα – αλκοολισμός
• Φάρμακα – Ουσίες: χημειοθεραπεία, λήψη στεροειδών, κάνναβη, κοκαΐνη
• Καρκίνος όρχεως
• Τραύμα – Συστροφή όρχεως
• Ακτινοβολία όρχεως
• Φλεγμονές όρχεως: παρωτίτιδα
• Καταστάσεις που αυξάνουν τη θερμοκρασία στον όρχι: Κιρσοκήλη, εμπύρετα νοσήματα

Διαταραχές στη μεταφορά του σπέρματος

• Συγγενούς αιτιολογίας: αγενεσία σπερματικού πόρου, κυστική ίνωση
• Χειρουργική απολίνωση σπερματικών πόρων για λόγους αντισύλληψης
• Φλεγμονές: επιδιδυμίτιδα
• Στυτική δυσλειτουργία
• Διαταραχές εκσπερμάτισης

Στη δεύτερη κατηγορία είναι δυνατή η λήψη σπέρματος με ειδικές τεχνικές  από τον ιατρό, ώστε να χρησιμοποιηθεί για γονιμοποίηση μέσω μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Για την διάγνωση και την εντόπιση της αιτίας της ανδρικής υπογονιμότητας είναι απαραίτητα:

• Ένα αναλυτικό ιστορικό
  1. Παθήσεις
  2. Λήψη φαρμάκων
  3. Συνήθειες (κάπνισμα, αλκοόλ, ναρκωτικά)
  4. Σεξουαλικό ιστορικό
  5. Χειρουργικές επεμβάσεις
  6. Συμπλήρωση ερωτηματολογίων
• Κλινική εξέταση
  1. Επισκόπηση δευτερευόντων χαρακτήρων φύλου
  2. Εξέταση έξω γεννητικών οργάνων
  3. Ψηλάφηση του προστάτη (αν κριθεί απαραίτητο)
• Εργαστηριακές εξετάσεις
  1. Σπερμοδιάγραμμα. Πρόκειται για εξέταση σπέρματος στην οποία υπολογίζονται ο αριθμός των σπερματοζωαρίων, η κινητικότητά τους, η μορφή τους και το ποσοστό ζωντανών σπερματοζωαρίων. Για ασφαλή συμπεράσματα χρειάζονται τουλάχιστον δύο ξεχωριστά δείγματα σπέρματος
  2. Ορμονικός έλεγχος. Γίνεται μέτρηση τεστοστερόνης, LH, FSH, TSH και προλακτίνης
• Εξειδικευμένες εξετάσεις (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)
  1. Γενετικός έλεγχος. Καρυότυπος, μικροελλείψεις στο Υ χρωμόσωμα, έλεγχος για κυστική ίνωση
  2. Βιοψία όρχεως
  3. Υπερηχογράφημα όρχεων, προστάτη, σπερματοδόχων κύστεων

Η πιθανότητα τεκνοποίησης για ένα ζευγάρι είναι συνάρτηση 4 παραγόντων:

1. Την διάρκεια της υπογονιμότητας
2. Αν υπήρξε στο παρελθόν επιτυχής σύλληψη
3. Τα αποτελέσματα του σπερμοδιαγράμματος
4. Την ηλικία και την κατάσταση γονιμότητας της γυναίκας

Η αντιμετώπιση της ανδρικής υπογονιμότητας ποικίλει ανάλογα με τα αίτια που την προκαλούν. Πρέπει να σημειωθεί ότι σε ποσοστό 30-40% δεν ανευρίσκεται η αιτία της ανδρικής υπογονιμότητας (ιδιοπαθής ανδρική υπογονιμότητα). Οι πιθανοί τρόποι αντιμετώπισης που θα σας προτείνει ο ιατρός μπορεί να είναι:

Γενικά μέτρα για βελτίωση της ποιότητας του σπέρματος

• Αποφυγή στενών παντελονιών και εσωρούχων
• Υγιής τρόπος διαβίωσης. Διατροφή, άσκηση, διακοπή καπνίσματος, μείωση κατανάλωσης αλκοόλ
• Διακοπή χρήσης στεροειδών και ναρκωτικών ουσιών
• Βιταμινούχα σκευάσματα

Θεραπεία τυχόν υποκείμενης ορμονικής διαταραχής

Θεραπεία τυχόν στυτικής δυσλειτουργίας

Σε περίπτωση απόφραξης στην γεννητική οδό:

• Χειρουργική άρση του αιτίου απόφραξης αν είναι δυνατή
• Λήψη σπέρματος με ειδικές τεχνικές από τον όρχι ή την επιδιδυμίδα για γονιμοποίηση μέσω μεθόδων υποβοηθούμενης αναπαραγωγής.

Χειρουργική αποκατάσταση κιρσοκήλης

• Κιρσοκήλη καλείται η ανευρυσματική διάταση του ορχικού φλεβικού δικτύου
• Εμφανίζεται σε ποσοστό 10% του γενικού πληθυσμού
• Εμφανίζεται σε ποσοστό 20% των υπογόνιμων ανδρών
• Η χειρουργική αποκατάσταση της κιρσοκήλης βελτιώνει την ποιότητα του σπέρματος και 1 στα 3 ζευγάρια επιτυγχάνει τεκνοποίηση με σεξουαλική επαφή